De Veenterpen in De Onlanden


Het Onlandengebied barst van de historie, soms duidelijk zichtbaar, maar meestal verborgen voor wie er geen weet van heeft.
Dit geldt zeker voor de Veenterpen, waarvan er tientallen te vinden zijn in De Onlanden, als je maar weet waar je op moet letten en ook dan is het vaak nog moeilijk.
De Veenterpen zijn dan ook niet vergelijkbaar met de terpen die langs de Groninger en Friese kust te vinden zijn. Deze zijn ontstaan door ophoging met grond van elders. Veenterpen zijn niet meer dan plekken waar vroeger huizen gestaan hebben met lemen vloeren. In de loop van de tijd is het veen rondom zo'n plek ingeklonken. Op de plek waar een leemlaag lag, slonk het veen minder, waardoor de oude woonplek boven het veen uitkwam.
Het hoogteverschil met het omliggende veen is vaak zo gering, dat de 'terp' alleen terug te vinden is aan de hand van de vondst van potscherven in molshopen.

Onderzoek heeft aangetoond dat de terpen zijn ontstaan in de middeleeuwen. Van de 11e tot de 14e eeuw leefden er boeren in het veen. Blijkbaar was het toen droog genoeg om er, in ieder geval 's zomers, een bestaan te kunnen hebben. Waarschijnlijk was veeteelt de voornaamste bezigheid, al is ook wel gesuggereerd dat er bierbrouwerij plaats vond.

Vanwege het unieke oudheidkundige karakter van de Veenterpen, is een deel van de Peizerweering tot Archeologisch Rijksmonument verklaard. Maar ook de andere Veenterpen mogen niet zomaar vergraven worden. Bij de werkzaamheden voor de inrichting van de waterberging werd zoveel mogelijk om de terpen heen gewerkt. Waar men er niet omheen kon, hebben archeologen eerst de informatie uit de terp veilig gesteld, voordat de graafmachines hun werk deden.
Ook is er onderzoek gedaan naar de effecten die de vernatting op de Veenterpen heeft. Daarvoor zijn een aantal terpen voorzien van meetapparatuur.